iedereen is een beetje abt

Abt betekent: vader. Of moeder, dat mag je ruim zien. In zekere zin is de abt de vader van de monniken in een klooster, en de abdis de moeder van de monialen. Natuurlijk niet echt, maar geestelijk. En dit geestelijk vader- of moederschap is iets waar we allemaal toe geroepen zijn; dat zien we als we Benedictus’ Regel doordenken.

De Regel van Benedictus is zo’n 1500 jaar oud, maar blijkt steeds weer inzichten te bieden die in onze moderne tijd van belang zijn. Tijdens een retraitedag in de Onze Lieve Vrouwe Abdij in Oosterhout lazen we met gastenzuster Hildegard de eerste verzen van hoofdstuk 2:

Een abt die waardig is aan het hoofd te staan van een klooster, moet altijd bedenken hoe men hem noemt en de naam die hij als overste draagt, met daden waarmaken. Hij blijkt immers de vertegenwoordiger van Christus te zijn in het klooster, want hij wordt met diens naam genoemd volgens het woord van de apostel: “Gij hebt een geest van kindschap ontvangen, die ons doet uitroepen: “Abba, Vader!”.

Een paar aantekeningen van de bespreking:

  • De naam ‘abt’ of ‘abdis betekent: vader of moeder. Als je die naam hebt gekregen, moet je goed weten wat deze betekent. De bedoeling van Benedictus is hier dat de abt ‘vader’ genoemd wordt om hem eraan te herinneren dat hij zelf kind is. Kind van God, dus in een dienende, afhankelijke positie. De abt moet zijn naam waarmaken, d.w.z. vader zijn zoals Christus voor zijn leerlingen ‘vader’ was. Christus noemt zijn leerlingen soms ook ‘kindertjes’.
  • Als abt moet je bij tijd en wijle zeggen wat er moet gebeuren. Maar abt zijn is geen kwestie van macht, maar van verwekken, van baren, in geestelijke zin. Het gaat om leven geven, leven doorgeven. Er is hier een keten van verwekking, van doorgeven, van verwijzing. De abt kan alleen leven geven als hij doet wat Christus doet: verwijzen naar de Vader.
  • Als het dan een kwestie is van verwekken en baren, kun je zeggen: het allereerste waar het om gaat in die relatie tussen vader en kind is de liefde. Die liefde is nodig om de barensweeën te doorstaan, want geboren worden en baren gaat niet zonder pijn. Het is moeizaam, het gaat zomaar niet.
  • Benedictus geeft hier een ideaal waar we als mens nooit aan kunnen voldoen, maar dat doet er niet toe. We moeten de diepte doorgronden van wat Benedictus zegt. Het ideaal is niet te halen, de Geest moet het doen.
  • De abt ‘verwekt’ niet alleen kinderen door zijn deugden, maar ook door zijn falen. Want als de abt iets fout doet, moeten de monniken daarmee zien om te gaan. Zoiets dragen doet pijn en het kost moeite, en uiteindelijk groei je erdoor.
  • Wat Benedictus beschrijft, gaat over iedere christen. Je kunt jezelf afvragen: wie was bij mij de centrale persoon die mij tot het besef heeft gebracht “zo wil ik mezelf zien, zo wil ik mezelf verstaan, als uit God geboren”? Het kan iemand zijn die je persoonlijk kent, maar ook iemand uit de traditie, iemand die je een keer iets hoorde zeggen of iemand die iets uitstraalde… kortom, iemand die iets heeft gewekt in jou. Iets waardoor je een stap durfde te zetten.
  • Misschien ben jij zelf vaker geroepen tot dat geestelijke vader- en moederschap dan je denkt? Je kunt iets doen wat misschien niemand anders kan, iets waardoor een ander echt gewekt wordt op een manier die hij of zij nodig heeft. Het geestelijk vader- of moederschap is een geestesgave, zoals er vele gaven zijn. Sta er maar voor open, wie weet…

Mij trof vooral het feit dat ook nu nog, in dit klooster, de abdis gekozen wordt voor het leven. Vroeger was dat letterlijk zo, tegenwoordig betekent het tot je 75e, maar dan nog: wat een enorm commitment spreekt hieruit. En wat een belang komt hiermee aan de keuze van de abdis te hangen, zowel vanuit het oogpunt van de gemeenschap als vanuit de abdis.

Ik realiseer me dat ik zelf graag en vaak in tijdelijkheden denk, dat maakt dingen licht voor me: “ik probeer dit gewoon”, “ik doe dit voor twee jaar, dan kan ik altijd verder zien”, “gaandeweg blijkt wel of dit een goede keuze is”, etc. En hoewel dit tijdelijke legitiem is, voel ik meteen dat er veel minder engagement bij hoort dan wanneer het een keuze voor de rest van mijn leven zou zijn. Dat laatste vraagt mijn hele persoon, mijn wezen. Niet “wat ga ik doen”, maar “wie wil ik zijn”. Of “van wie wil ik zijn”, misschien wel. Daar komt dan toch die liefde weer om de hoek.

 


Wil je een melding krijgen als ik een nieuw bericht heb geplaatst?

2019-08-25T18:35:03+01:0025 augustus 2019|