Verantwoordelijkheid tonen en je erfenis niet ontkennen

Al een tijdlang liep ik rond met de vraag of ik rooms-katholiek zou worden. Ervaringen in het klooster hadden me op dat spoor gezet. Ik had veel gelezen over de verschillen tussen de protestantse en de roomse kerk en zelfs al een toetredingscursus van een jaar gedaan bij de Lambertuskerk in Rotterdam. Maar ik was nog niet zover en ik kon niet eens uitleggen waarom niet.

“Ik moet iets kiezen. Geen keuze is ook een keuze, want dan blijf ik dus gereformeerd vrijgemaakt. Maakt het uit? God is toch in beide kerken? Ja, maar elke zondagochtend moet ik wel concreet de ene of de andere kant op rijden. En wat zouden mijn overleden ouders ervan vinden?” Heel vermoeiend, die gedachten. De mensen met wie ik in die jaren in schrijfgroepjes zat, weten ervan; ik schreef er voortdurend over.

Twee dingen hielpen. Het eerste was een inzicht dat me overviel in de kerk van de Onze Lieve Vrouwe Abdij in Oosterhout. Ik zat daar, tussen vieringen door, in de lege kerk en ineens dacht ik: het is niet of-of, het is en-en. Ook al stap ik over naar de rooms-katholieke kerk, dan nog blijven mijn wortels gereformeerd vrijgemaakt, ik verlies niet wat ik heb of wie ik ben, er komt iets bij. Het is geen probleem, het is rijkdom: ik geloof op twee sporen, ik mag leven in het beste van twee werelden. Dit veranderde me op slag van piekerig in dankbaar.

Het tweede was een schilderij. Of eigenlijk een afbeelding van een schilderij (vandaar de gebrekkige foto bij dit bericht) – in nota bene het tijdschrift van de Theologische Universiteit Kampen, de universiteit van de gereformeerde kerk vrijgemaakt (uitgave juni 2016). Dat het TU Magazine mij het duwtje in de rug gaf dat ik nodig had om katholiek te worden, is wel geestig.

Walter Battiss, Initiate, zeefdruk 1969. Het gaat voor mij om de combinatie van beeld en tekst, want Walter Battiss (een Zuid-Afrikaanse kunstenaar) heeft er iets bij gezegd:

 

Hierdie werk vertel dat jy gewoonlik tydens jou jong jare vertroud geraak het aan die simbole van ’n vorige wêreld. Jy het toe grootgeword in gehoorsaamheid aan vaste patrone. Totdat die tyd daar is dat jy in ’n nuwe wonderlike wêreld van volwassenheid mag ingaan: dis die oomblik dat jy verantwoordelikheid moet toon én daarnaas nie jou erfenis ontken nie.

Vertaald: Dit werk vertelt dat jij gewoonlijk tijdens jouw jonge jaren vertrouwd geraakt bent aan de symbolen van een vorige wereld. Je bent toen groot geworden in gehoorzaamheid aan vaste patronen. Totdat de tijd daar is dat je in een nieuwe wonderlijke wereld van volwassenheid mag ingaan: dit is het ogenblik dat je verantwoordelijkheid moet tonen én daarnaast jouw erfenis niet ontkennen.

 

Deze tekst maakt dat ik in het schilderij patronen zie die uitmonden in een hart, dat vervolgens haar eigen rode ruimte heeft en maakt, in een andere vorm. De onderliggende patronen schijnen nog een beetje door het rood heen, ze zijn niet weg. Het hart komt eruit voort, het zou niet zonder de patronen kunnen bestaan.

“Dis die oomblik dat jy verantwoordelikheid moet toon én daarnaas nie jou erfenis ontken nie.”

Verantwoordelijkheid tonen – dat was het sleutelbegrip. Niemand anders kan mijn antwoord geven op de vraag waar ik geloof dat God mij hebben wil. Ik ben verantwoordelijk, ik kan niet niet antwoorden.

En daarnaast mijn erfenis niet ontkennen – dat is de rijkdom die ook al in dat inzicht zat in de kerk van de OLV Abdij: het is en-en. Mijn erfenis is niet weg, die kán niet eens weg. Dat zou ik ook niet willen. Ik zou mezelf niet meer zijn.

Toen ik die twee dingen zag: verantwoordelijkheid tonen door mijn eigen, particuliere antwoord te geven én niet mijn erfenis ontkennen, toen nam ik de ruimte die er altijd al was.

In de Paaswake op 15 april 2017, ’s avonds laat, ontving ik in de Antoniuskerk in Dordrecht het heilig sacrament van het vormsel en de eerste heilige communie. Dat deze twee rooms-katholieke sacramenten, samen met de doop, de initiatie-sacramenten heten en dat het schilderij van Battiss ‘Initiate’ heet, beschouw ik als een knipoog van God.

 

 

2018-10-31T20:29:32+01:009 september 2018|

Geef een reactie